.

Józef SADZIK (1933-1980)

Urodzony 16 (według metryki chrztu, w nekrologach: 18) lutego 1933 roku w Sułkowicach koło Krakowa w rodzinie chłopskiej, był synem Stanisława i Anieli z domu Zając. Szkołę powszechną skończył Sadzik w rodzinnym miasteczku. Do gimnazjum zaczął uczęszczać w roku 1945 w Strzelcach Opolskich, naukę kontynuował w Collegium Marianum w Wadowicach „Na Kopcu”, gdzie złożył w roku 1950 maturę prywatną. W tym samym roku rozpoczął studia filozoficzne na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, ale po kilku miesiącach zrezygnował ze studiów i wstąpił do nowicjatu pallotynów (Societas Apostolatus Catholici) w Ząbkowicach Śląskich, który odbył w latach 1950-1952. Pierwszą profesję złożył w Wadowicach „Na Kopcu” 26 sierpnia 1952 roku. W latach 1952-1957 odbył studia filozoficzno-teologiczne w Wyższym Seminarium Duchownym Księży Pallotynów w Ołtarzewie pod Warszawą i tu otrzymał 22 czerwca 1957 roku święcenia kapłańskie z rąk kardynała Stefana Wyszyńskiego. W tym samym roku zdał maturę państwową w liceum dla pracujących w Warszawie. W latach 1957-1962 studiował filozofię na Uniwersytecie we Fryburgu szwajcarskim i w Monachium. W roku 1962 uzyskał we Fryburgu doktorat filozofii na podstawie rozprawy „Esthétique de Martin Heidegger”, która była jednym z pierwszych opracowań tego typu (druk w nieco zmienionej postaci Paryż 1963, przekład na język hiszpański Barcelona 1971).

W roku 1962 Sadzik został przez ówczesnego prowincjała pallotynów ks. Eugeniusza Werona przeniesiony do Francji, początkowo na rok, a później na stałe. Zamieszkał w Osny pod Paryżem, a następnie w Paryżu, gdzie prowadził wydawnictwo SEI (Societé d’Editions Internationales). W roku 1966 założył pallotyńskie wydawnictwo Editions du Dialogue i został jego dyrektorem, a zarazem - przez długi czas - jedynym pracownikiem. Placówka ta, mimo francuskiej nazwy, wydawała publikacje polskie, a mianowicie teksty liturgiczne, encykliki i przemówienia papieskie, dokumenty Soboru Watykańskiego II oraz książki religijne, przeważnie tłumaczone z obcych języków, ale także polskich autorów, na przykład pisma Stefana Wyszyńskiego, Karola Wojtyły. Spośród około 150 wydanych za dyrekcji Sadzika książek wyróżniała się seria „Znaki Czasu”, adresowana do polskiego duchowieństwa i inteligencji świeckiej. Sadzik wybierał do tłumaczenia najlepszych autorów preferując nową teologię francuską. Również w Editions du Dialogue zaczęła się ukazywać seria przekładów z Biblii Czesława Miłosza, powstała z inicjatywy, na zamówienie i przy współpracy Sadzika. Zaczęła ją Księga Psalmów (1979) poprzedzona esejem Sadzika pod tytułem „O psalmach”, po niej nastąpiła Księga Hioba (1980), również poprzedzona szkicem Sadzika „Przesłanie Hioba”. Na prośbę Miłosza, z którym łączyła Sadzika długoletnia przyjaźń, napisał także przedmowę do tomu jego szkiców „Ziemia Ulro” (Paryż 1977). Sadzik był też współtłumaczem polskiej wersji mszału (prowadzone przez niego wydawnictwo opublikowało duży ołtarzowy mszał łacińsko-polski dla kraju i emigracji) oraz katechizmu.

W roku 1973 Sadzik założył w paryskim domu Księży Pallotynów przy ulicy Surcouf ośrodek odczytowo-dyskusyjny dla Polaków z kraju i emigracji pod nazwą Centre du Dialogue i kierował nim, organizując odczyty i wieczory autorskie wybitnych pisarzy (z reguły Polaków, między innymi Miłosza). W roku 1975 odbył kilkutygodniową podroż po Rwandzie; sprawozdanie z niej ogłosił w broszurze „Będziecie mi świadkami. Pallotyni polscy w Rwandzie” (Paryż 1976). „Delikatny, dyskretny i powściągliwy, miał jednak charyzmat spotykania ludzi” (Janusz St. Pasierb) i znalazł licznych przyjaciół w środowisku artystycznym, nie tylko spośród katolików (między innymi Józef Czapski, Zygmunt Hertz, Jan Lebenstein, Sławomir Mrożek, Alina Szapocznikow).

Pod koniec życia planował, razem z Miłoszem, wydanie „książki filozoficznych rozmów”. Sadzik zmarł nagle w Osny 26 sierpnia 1980 i został pochowany na cmentarzu parafialnym w Sułkowicach. Wiersze poświęcili Sadzikowi Miłosz („Do Józefa Sadzika”, 1980, wydrukowany w tomie „Hymn o perle”, Kraków 1983) i Janusz St. Pasierb („W Paryżu”, 1978, wydrukowany w tomie „Zdejmowanie pieczęci”, Warszawa 1983). Sadzik pozostawił w maszynopisie „Medytacje - religijne rozważania na każdy dzień roku”, wybrane i tłumaczone z dzieł znanych autorów; znajdują się wśród nich także teksty jego pióra (fragmenty z tego zbioru opublikowano w paryskiej „Naszej Rodzinie” 1981).

Rodzislaw SKRĘT

„Polski Słownik Biograficzny”
Tom XXXIV/2, z. 141


Na zdjęciu: Józef Sadzik w czasie swoich seminaryjnych studiów.
Fot. ProCurie Kraków