PODKARPACIE NA EXPO 2000

W dniach 6-10 września na Expo 2000 odbędzie się regionalna prezentacja województwa podkarpackiego. Projekt tej prezentacji został uznany przez Komitet Organizacyjny Expo 2000 w Warszawie za najlepszy z realizowanych na Expo 2000 polskich projektów. [...]

Skrzydlate Podkarpacie

Tego mieszkańcy Hanoweru na pewno jeszcze nie widzieli. Już wkrótce na ulicach miasta pojawią się szczudlarze i wielkie kilkumetrowe ptaki. W tak atrakcyjny sposób, międzynarodowej publiczności odwiedzającej Światową Wystawę EXPO 2000, zaprezentuje się w dniach od 6 do 10 września 2000 r. Podkarpacie - jeden z najpiękniejszych i najbardziej rozwojowych regionów Polski. Podkarpacka prezentacja "Spotkajmy się w Hanowerze" uznana została w Polsce za najlepszą regionalną propozycję, najbardziej zgodną z duchem hanowerskiej wystawy.

Ptaki - symbol natury, wolności, marzeń i dalekosiężnych celów - to najlepsza wizytówka Podkarpacia. Obrazują one także splot wielu kultur, jakie "zagnieŹdziły" się w tym regionie Polski - kultury polskiej, żydowskiej i ruskiej - łemkowskiej.

"Ptasie" podkarpackie tradycje sięgają czasów, kiedy niezwykle popularne były w tym regionie drewniane dziecięce zabawki ludowe - ruchome ptaki zwane "klepakami". Stanowiły one idealne połączenie natury i techniki. Ptaki nawiązują też do lotniczych tradycji regionu - na Podkarpaciu - w Rzeszowie i Mielcu - działają bowiem największe w Polsce zakłady lotnicze.

Na ulicach Hanoweru w trakcie happeningu, który odbędzie się 5 września, a potem w Pawilonie Polskim, zobaczymy m.in. Ptaki Industrialne - nośniki współczesnego graffiti, zachęcającego do wejścia w magiczną przestrzeń Ptaka Lustro czy Ptaka Kulturowego.

Prezentacja województwa podkarpackiego będzie stanowiła niewątpliwą atrakcję dla dzieci. Jak Pinokio będą mogły obejrzeć bajkowe miasto i podkarpackie pasmo górskie - Bieszczady z lotu ptaka, podróżując na wielkim Ptaku Bajkowym, a na pamiątkę otrzymają od organizatorów wystawy małego drewnianego ptaka - klepaka.

Ptaki "zagnieżdżą się w Polskim Pawilonie" 6 września, podczas specjalnego ludowego rytuału. Pozostaną tu do 10 września - do zakończenia prezentacji.

Atrakcyjne będą też pokazy multimedialne. Na ekranach zamontowanych na drewnianej studni, goście wystawy obejrzą religijne tradycje trzech podkarpackich narodów. Obok katolickich, bożonarodzeniowych jasełek, zobaczą Żydów modlących się w jednej z podkarpackich synagog oraz nabożeństwa odprawiane w rycie wschodnim - greckokatolickim i prawosławnym.

Niewątpliwie jednym z interesujących punktów programu będzie także przyjazd na teren wystawy Artura Kicaka, niepełnosprawnego, który przybędzie do Hanoweru z Rzeszowa, po liczącej prawie 2800 km podróży, odbywanej na wózku inwalidzkim.

Na gości odwiedzających w dniach od 6 do 10 września Pawilon Polski czekać będą także inne atrakcje. Na hanowerskich estradach wystąpią podkarpaccy artyści, zespoły folklorystyczne, jazzowe, zaprezentowane zostaną m.in. modlitewne tradycje trzech podkarpackich kultur (katolickiej, żydowskiej i łemkowskiej), arie operowe oraz happeningi. Autorami prezentacji są reżyser Marek Pasieczny i scenograf Krzysztof Motyka.

To trzeba koniecznie zobaczyć!

Wózkiem do Hanoweru

1 sierpnia 2000 roku w niecodzienną podróż do Hanoweru wyruszył 26-letni Artur Kicak, mieszkaniec podkarpackiego Łukawca. Trasę 2794 km z Rzeszowa, stolicy Podkarpacia do Hanoweru - miasta Wystawy Światowej EXPO 2000 przejedzie wózkiem inwalidzkim. Podróż zajmie mu około 41 dni.

Artur Kicak nie używa silnika ani innego wspomagania. Wózek napędzany jest jedynie siłą jego rąk. Jedzie sam, nie korzysta też z hoteli, bowiem wozi ze sobą namiot. Wyposażony jest jednak w narzędzia, na wypadek gdyby wózek nagle odmówił mu posłuszeństwa. Co jakiś czas musi zmieniać rękawice i starte opony swojego wózka.

To już nie pierwsza tak długa podróż Artura Kicaka, człowieka który nigdy nie pogodził się z ograniczeniami, które dotknęły go podczas wypadku sprzed 10 lat. Do tej pory już cztery razy wyruszał w trasę wiodącą dookoła Polski. Pierwszy swój objazd zadedykował koledze, który zginął w wypadku samochodowym, podczas przygotowywania się do maratonu pokoju.

Trzy wyprawy zakończyły się sukcesem, jedną - tę z 1998 r. - przerwała powódź. Wrócił do domu, kiedy woda sięgała mu już po pas. Postanowił jednak co roku pokonywać trasę ponad 2300 km.

Wyprawa z 1999 r. trwała 25 dni. Przemierzył wówczas dokładnie 2358 km. Jadąc ok. 10-15 godzin dziennie pokonywał prawie 100 km.

Wyprawa do Hanoweru jest piątą z kolei. Trasa przejazdu Artura Kicaka wiedzie przez Słowację, Czechy i Niemcy. Pan Artur ma zamiar dotrzeć do Hanoweru w 41 dni, a na EXPO 2000 dojedzie w czasie prezentacji województwa podkarpackiego. Jego powitanie zbiegnie się z konferencją prasową "Spotkania bez granic".

Marzeniem Artura Kicaka jest objechanie całej Europy a później - całego świata.

Skarbiec kultury wśród dzikiej przyrody

Województwo podkarpackie jest jednym z najpiękniejszych zakątków Polski. Aż 45 proc. powierzchni Podkarpacia zajmują obszary chronione - parki narodowe, parki krajobrazowe oraz rezerwaty. Turyści znajdą tu doskonałe warunki do wypoczynku i nacieszą swoje oczy pięknem podkarpackich krajobrazów. Oprócz kontaktu z dziką przyrodą, czeka tu na nich wiele atrakcji turystycznych - zabytkowe budowle drewniane m.in. kościółki i cerkwie, XIX-wieczne forty w Przemyślu, zamki i pałace, liczne pozostałości kultury żydowskiej i rusińskiej.

Podkarpacie leży na południowo-wschodnim krańcu Polski. Graniczy bezpośrednio z Ukrainą i Słowacją. Dużą część regionu zajmują góry. Urokliwe pasmo górskie Bieszczadów to jedyny znajdujący się na terenie Polski fragment Karpat Wschodnich. Bogactwo unikatowej flory i fauny sprawiło, że w 1973 r w Bieszczadach utworzony został Bieszczadzki Park Narodowy, wpisany na listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego UNESCO. Jest on obecnie częścią polsko-słowacko-ukraińskiego rezerwatu biosfery "Karpaty Wschodnie" - jedynego w świecie trójstronnego rezerwatu przyrody. Na górskich łąkach zwanych połoninami oraz w fascynujących swoją dzikością i tajemniczością leśnych ostępach, można spotkać rysia, wilka, jelenia, orła, żubra a nawet niedźwiedzia. Poruszanie się po górach ułatwia dobrze oznakowana sieć szlaków. Bogactwo zwierzyny łownej przyciąga tu wielu europejskich myśliwych.

Niezwykle piękne pod względem krajobrazów są również pozostałe pasma górskie Podkarpacia m.in. Beskid Niski czy Pogórze Przemyskie, gdzie w zamkniętym niegdyś dla zwykłego "śmiertelnika" rządowym pensjonacie w Arłamowie, wypoczywali dawni komunistyczni dygnitarze.

U podnóża gór, przy znanych od dawien dawna Źródłach leczniczych wód mineralnych i termalnych, w zacisznych zakątkach, charakteryzujących się wspaniałymi warunkami klimatycznymi, powstały miejscowości uzdrowiskowe - Polańczyk-Zdrój, Iwonicz Zdrój, Horyniec i Rymanów-Zdrój.

Podkarpacie jest atrakcyjne o każdej porze roku. W lecie można przemierzać górskie szlaki pieszo, konno lub na rowerze, wędkować na Sanie czy Wisłoku, albo uprawiać sporty wodne na Zalewie Solińskim (największym sztucznym akwenie Polski o powierzchni 22 km kw.) Zimą podkarpackie góry kuszą narciarzy dobrze przygotowanymi trasami zjazdowymi i biegowymi. Choć zazwyczaj leży tu bardzo dużo śniegu, drogi pozostają przejezdne. Zwolennicy spokojnego wypoczynku z dala od zgiełku wielkich miast, znajdą go natomiast w powstających jak grzyby po deszczu gospodarstwach agroturystycznych, z powodzeniem konkurujących z najlepszymi pensjonatami i hotelami, nęcących smaczną domową kuchnią, pozwalających zapoznać się ze zwyczajami i codziennym życiem mieszkańców Podkarpacia. Zdrowe powietrze, nieskażona ziemia i czyste wody, dobra zdrowa żywność należą do największych bogactw Podkarpacia.

O bogatej historii tej ziemi świadczą wspaniałe rezydencje najznamienitszych polskich rodów, dziś w większości przekształcone w muzea - zamek w Łańcucie (zabytek światowej klasy z unikatowym parkiem krajobrazowym, Muzeum Powozów i kolekcją ikon), zamek w Krasiczynie zwany "perłą polskiego renesansu", pałac w Baranowie Sandomierskim zwany "małym Wawelem" i wiele innych

W stylowych wnętrzach łańcuckiego zamku dorocznie od 1961 r. odbywa się w maju Międzynarodowy Festiwal Muzyczny, w którym uczestniczą światowej sławy wirtuozi muzyki klasycznej. Miłośnicy muzyki mogą także podziwiać szlachetne brzmienie jednych z najsłynniejszych w Europie XVII-wiecznych organów znajdujących się w barokowej bazylice oo. Bernardynów w Leżajsku. Okazji do posłuchania tego instrumentu jest wiele, odbywa się tam zarówno doroczny Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej i Kameralnej jak i wiele dodatkowych koncertów.

Miłośnicy militariów z pewnością zwrócą uwagę na jeden z najciekawszych w Europie przykładów architektury militarnej XIX wieku - podwójny pierścień fortów Twierdzy Przemyśl.

Na Podkarpaciu wciąż żywe są dawne tradycje tej ziemi. Rozwija się twórczość ludowa - działają tu ludowi malarze, rzeźbiarze, wikliniarze czy hafciarze. Tradycje ludowej muzyki kultywują kapele, zespoły pieśni i tańca. W Rzeszowie odbywa się co trzy lata Światowy Festiwal Polonijnych Zespołów Folklorystycznych. Na Podkarpaciu dorocznie odbywają się też zjazdy potomków dawnych mieszkańców południowych i wschodnich obszarów województwa - Łemków i Bojków, którzy zbierają się przy blasku tradycyjnego ogniska zwanego watrą. Choć większość położonych wśród gór dawnych łemkowskich osad, wysiedlonych po zakończeniu walk polsko-ukraińskich w połowie lat 40 XX wieku, bierze dziś w posiadanie dzika górska przyroda, część Łemków powróciła już w rodzinne strony.

Podkarpacie stanowiące niegdyś część austriackiej Galicji zamieszkiwała także liczna społeczność żydowska. Dziś Żydzi z całego świata pielgrzymują do Leżajska, gdzie znajduje się grób cadyka-cudotwórcy Elimelecha, a także na kirkuty - żydowskie cmentarze w Lesku, Rymanowie i Łańcucie.

Żadna europejska kraina nie może mierzyć się z Podkarpaciem pod względem liczby zabytkowych budowli drewnianych. Na Podkarpaciu jest ich całe mnóstwo. Podążając specjalnie wytyczonym "Szlakiem architektury drewnianej" napotkamy na swej drodze, niezwykle rzadkie we współczesnej Europie, przykłady budownictwa drewnianego m.in. zabytkowe katolickie kościółki (unikatowe XIV i XV-wieczne drewniane kościoły w Haczowie i Bliznem), łemkowskie i bojkowskie cerkiewki (m.in. XVI-wieczna cerkiew w Uluczu - najstarsza drewniana cerkiew w Polsce), synagogi, góralskie chałupy, karczmy, stare młyny, wiatraki czy stuletnią drewnianą zabudowę uzdrowiskową. Część zabytkowych budowli zgromadzona została w skansenach w Kolbuszowej, Przeworsku i Sanoku.

Osobliwością Podkarpacia jest też kolej wąskotorowa zwana "Bieszczadzką ciuchcią". Wożąca niegdyś drewno kolejka stała się dziś jedną z atrakcji turystycznych tego regionu.

Stolicą województwa podkarpackiego jest Rzeszów. W tym mieście, położonym w połowie drogi pomiędzy Krakowem a Lwowem, działa m.in. filharmonia, teatr i liczne galerie. Rzeszów jest także siedzibą wielu szkół wyższych. Zbiegają się tu szlaki komunikacyjne prowadzące z zachodu Europy na wschód. Do większych miast Podkarpacia zalicza się także Przemyśl - brama na Wschód dla turystów i biznesmenów, Jarosław (w XVI wieku drugie - po Frankfurcie nad Menem - targowisko Europy), Krosno, Stalowa Wola, Tarnobrzeg i Sanok.

Zwiększająca się z roku na rok liczba przejść granicznych pozwala na krótki wypad do sąsiadujących z województwem podkarpackim Ukrainy i Słowacji. [...]

Małgorzata KUBICA

oa_vpocz@priv0.onet.pl
nilborn@poczta.onet.pl