Święta Księga

Biblia stanowi zespół licznych ksiąg Starego i Nowego Testamentu, których redakcja i powstanie obejmuje ponad 1000 lat. Naszą wędrówkę z Pismem świętym rozpoczniemy od wyjaśnienia zasadniczych pojęć:

1. Etymologia słowa. Słowo "Biblia" pochodzi od greckiego terminu "biblion" - "księga" i odnosi się do Byblos, fenickiego portu nad Morzem śródziemnym (obecnie w Libanie), gdzie przetwarzano papirus (biblos) i eksportowano go do antycznej Grecji. Od II wieku p.n. Chr. shelenizowani Żydzi w Aleksandrii zaczęli tym słowem określać "Prawo Mojżeszowe" (Pięcioksiąg), używając wymiennie wyrazu "Pismo" (greckie graphe). W okresie średniowiecza forma greckiej liczby mnogiej "ta biblia" (księgi święte) była źródłosłowem formy łacińskiej rodzaju żeńskiego - biblia, od której pochodzą pochodne w językach europejskich (np. polskie Biblia, niemieckie Bibel, francuskie Bible).

2. Wynalazek "księgi". W początku II wieku n.e. chrześcijanie w celu osobistej lektury Pisma świętego zaadoptowali tekst spisany na kartach kodeksu - rodzaju brulionu z oddzielnymi stronami, zaznaczając w ten sposób różnicę w stosunku do żydów, używających tekstu w formie zwoju, dla potrzeb lektury Pisma w synagodze. Biblia jest więc praformą wszystkich książek. W III wieku Porfiriusz, uczeń Plotyna, użył tej formy "książki" w edycji "Enneady".

3. Księga tysiąca lat dziejów świata. Biblia zawiera zespół ksiąg kanonicznych. Żydzi zaliczają do swojego kanonu 24 księgi Starego Testamentu, spisanego po hebrajsku, z nielicznymi fragmentami aramejskimi. Chrześcijanie (katolicy) uznają za "natchnione" 73 księgi Starego i Nowego Testamentu (spisanego po grecku). Wszystkie formy literackie starożytności występują w Biblii: epopeja, roczniki, kodeks prawa, hymny i supliki, wyrocznie i wizje, parabole i teksty mądrościowe, listy i biografie. Okres jej redakcji datuje się najczęściej od X wieku p.n. Chr. do I wieku n.e.

4. Księga "święta", czy Pisma "Natchnione". W religii żydów i chrześcijan teksty Biblii są traktowane jako "święte" lub "natchnione", więc przewyższające całą pozostałą literaturę. Biblia jako "Pismo święte" lub "Pisma Natchnione" stanowi zatem rodzaj konstytucji dla "narodu wybranego", identyfikowanego jako "naród święty". Jako "Słowo Boże" zajmuje więc Biblia wyjątkową pozycję w kulcie żydów i chrześcijan.

Dariusz DŁUGOSZ

Dariusz Długosz. Urodził się 1962 w Szczecinie. Absolwent Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie i Ecole du Louvre w Paryżu. Specjalizuje się w archeologii i filologii biblijnej. Współpracuje z polskimi i zagranicznymi pismami poświęconymi Biblii, m. in. "The Qumran Chronicle", "The Biblical Archaeology Review", "Przegląd Orientalistyczny", "Ruch Biblijny i Liturgiczny".