„Madame Sans-Gêne”
 w Théâtre Antoine

reżyseria Alain Sachs

W Teatrze „Antoine’a”, znajdującym się pod numerem 14, boulevard de Strasbourg, – budynku świadczącym o przeszłości znanego reformatora francuskiego, Antoine’a, z końca zeszłego wieku i początku dwudziestego, u którego grała nasza znakomita aktorka i pisarka Gabriela Zapolska – święci tryumfy wodewil Victoriena Sardou „Madame Sans-Gêne” w nowej adaptacji Pierre’a Laville’a i reżyserii Alaina Sachsa.
Ten prywatny teatr, przejęty od spadkobierców Antoine’a przez Simone Berriau, obecnie prowadzony przez dwóch dyrektorów: Helenę Bossis i Daniela Daresa, od wielu lat przyciąga liczną publiczność, łakomą dobrej rozrywki.
Sztuka „Madame Sans-Gêne”, grana w 1894 roku w Warszawie w Teatrze „Wodewil” przez Honoratę Leszczyńską w roli tytułowej alzackiej praczki, która awansowała i dostąpiła do godności księżnej Gdańskiej na dworze Napoleona, na który wprowadził ją jej mąż marszałek Lefevre, podobała się publiczności. Warszawski krytyk z końca zeszłego wieku, Władysław Bogusławski, ocenił sztukę, że jest „słaba” ale musiał przyznać, że „widowisko na rzecz szpitala Praskiego pokaźny przyniosło dochód”.
Victorien Sardou napisał „Madame Sans-Gêne” z udziałem Pana Moreau z myślą o znakomitej aktorce Rejane, która zagrała główną rolę po raz pierwszy na deskach teatru „Vaudevile” 27 października 1893 roku. Pod koniec stycznia 1893 roku sztukę zobaczyło 100 widzów a pod koniec maja tego samego roku – już 200 widzów. Podczas dwóch sezonów  w 1893 i w 1894 roku, sztuka ta była grana 500 razy!
Od 15 października po styczeń 2002 sztuka, grana obecnie w Teatrze „Antoine’a”, doczekała się stu przedstawień i dalej cieszy się niesłabnącą frekwencją.
Na czym polega ten niesłabnący sukces sztuki, która nawiązuje do chlubnej epoki napoleońskiej? Przede wszystkim rola Madame Sans-Gêne jest doskonale napisana przez autora i daje pole do popisu utalentowanym aktorkom, które potrafią wnieść do roli całą gamę uczuć i szeroką skalę cech charakteru poprzez  niewymuszony humor, temperament, prostotę dziewczyny z ludu, która usiłuje dostosować swój sposób bycia do etykiety dworskiej, kobiecą kokieterię, spryt i inteligencję. Rola ta pozwala na pokazanie szczerego uczucia miłości do męża i przyjaźni do Neipperga, podejrzewanego przez Napoleona o związek z jego żoną Marią-Luizą, księżną Parmy.
Do stworzenia roli „Madame Sans-Gêne”, posłużyły Sardou dwie autentyczne postacie kobiece: kobieta-żołnierz Thérèse Figueur, przezwana „sans Gêne” i żona Marszałka Lefebvre’a, którą rzeczywiście upominał Napoleon za jej niewłaściwe zachowanie na jego dworze.
Sztuka Victoriena Sardou porusza i inne struny, bliskie szerszej publiczności. Zwolennicy Napoleona znajdą w niej sceny, w których Wielki Wódz staje się im bliski, ukazany w pieleszach intymności codziennego życia. Jego kłopoty z nadąsanymi siostrami i z niewierną żoną, znajdują odpowiednik w życiu publiczności. Napoleon ukazany jest tu jako zwykły człowiek, dawny zwykły żołnierz, który dostąpił do wysokiej rangi Cesarza Francji w epoce Empire. Liczne aluzje w sztuce do ówczesnej sytuacji politycznej z Niemcami i sympatie publiczności wobec Republican, znajdują echo na ich reakcje i odczucia.
W teatrze „Antoine”, w „Madame Sans-Gêne”, w roli tytułowej występuje Clémentine Célarié. Aktorka znana jest publiczności szczególnie z ekranu, ponieważ grała w wielu filmach znanych realizatorów: C. Sautet, G. Oury, E. Chouraqui i innych, oraz w wielu telefilmach, co nie świadczy, że nie ma na swym koncie również wiele ról w teatrze. Rola, którą gra obecnie w Teatrze „Antoine’a” „pasuje do niej jak rękawiczka” – jak mówią Francuzi. Wnosi ona na scenę świeżość, spontaniczność, „bon sens”, czyli zdrowy rozsądek, urodę i potrafi grać na wielu strunach tej postaci.
Towarzyszy jej doskonały aktor Frédéric Van Den Driessche, w roli jej męża, Marszałka Lefebvre’a, w roli Napoleona – Philippe Uchan.
Cały zespół, liczący 16 aktorów, niezwykle zgrany i sprawny, przyczynia się do sukcesu tej sztuki, której humor jest niezwykle potrzebny paryskiej publiczności. 

Elżbieta VIROL 

Elżbieta Virol urodziła się w Warszawie. Studiowała w warszawskiej PWST. Swoją aktorską karierę rozpoczynała w Częstochowie, a tamtejszym teatrze. Ukończyła studia polonistyczne i teatrologiczne na paryskiej Sorbonie. Występowała na wielu paryskich scenach, między innymi w „Echu Alpha“ Ahmeda El Maanouni  i „Palisadzie” Vassoula Nikolaidesa. W roku 1998 wystąpiła w roli Matki (Madame de Buzenay) w sztuce Saszy Guitry „Zazdrość” („La Jalousie”), wyreżyserowanej przez Jacqueline Duc. Rola Pani Rollison w „Dziadach” Adama Mickiewicza - w adaptacji Elżbiety Czerczuk. Rola Matki w sztuce „4x1” autorstwa Louis Cervina w Teatrze „Proscenium” w Paryżu w reżyserii Urszuli Mikos - w 1999 roku. W przygotowaniu rola Malarki w sztuce „Cela” („Le Dépôt”) autorstwa Ophélie Soutra, w reżyserii Michela Fureta. Wystąpiła w dwóch filmach: „L’Affaire Lourdes”, Marcela Bluwala (gdzie przypadła jej rola Lucile Tata Bernard, kuzynki Bernadetty Soubirous) oraz „On n’épouse pas le Diable” F. Carrey’a (rola młodej sprzedawczyni).

Na ilistracji: 

Clémentine Célarié
w roli
Madame Sans-Gêne