Czasy Salomona

Czasy króla Salomona według Starego Testamentu były okresem bogactwa i pokoju. Nastąpił wówczas rozwój dyplomacji i handlu, architektury i kultury.

Początki sukcesji

Po śmierci króla Dawida, w wyniku przewrotu pałacowego naznaczonego krwawymi rozgrywkami, na tron w Jerozolimie wstąpił jego drugi syn Salomon. Oparł się w swoich rządach na władzy zcentralizowanej, wspomaganej przez wysokich funkcjonariuszy królewskich, swoich ministrów. Wzmocnił potęgę władzy centralnej w stolicy a system administracyjny królestwa oparł na podziale państwa na dwanaście dystryktów, w których króla reprezentowali prefekci, mianowani bezpośrednio przez władcę. Wyraźnie widać tu nawrót do biblijnej tradycji "dwunastu plemion Izraela", noszących miano dwunastu synów Jakuba. Taka struktura administracyjna państwa świadczy o mądrości politycznej króla, który ponadto założył w Jerozolimie szkołę kształcenia dla kadry administracyjnej. Dlatego późniejsza tradycja biblijna uznała Salomona za twórcę i inspiratora tzw. literatury mądrościowej. Relacja biblijna poświadcza także, że czasy króla Salomona cieszyły się pokojem z racji wyrafinowanej dyplomacji królewskiej.

Początki konstrukcji Salomonowych

Salomon zasłynął z licznych monumentalnych konstrukcji na terenie swojego państwa. W Jerozolimie król zrealizował z wielkim rozmachem konstrukcje świątyni i pałacu królewskiego oraz "millo", interpretowane jako rodzaj nasypu wypełniającego obszar między miastem Dawida i wzgórzem świątyni oraz pałacu. Wówczas został wzniesiony także mur okalający gród królewski. System obronny królestwa Izraela objął fortyfikacje prefektur regionalnych. Pomoc techniczna i materiały budowlane Salomon uzyskał od króla Tyru w zamian za produkty rolnicze. Bogactwu państwa sprzyjały niewątpliwie wyprawy handlowe nad Morze Czerwone i do kraju Ofiru. Jednak wielkie prace publiczne spowodowały trudności i długi finansowe korony, stąd Salomon był zmuszony odstąpić część pasa nadbrzeżnego na północ od góry Karmel swojemu nieprzyjacielowi, królowi Tyru. świadczy to niewątpliwie o utracie wpływów politycznych Salomona na obszarze Syrii, w Damaszku. Dowodem może być fakt, że u końca swoich długich rządów Salomon zrzeka się także zwierzchności nad ziemianami zamieszkałymi przez Aramejczyków, którzy utworzyli w tym okresie swoje niezależne państwo w Syrii, ze stolicą w Damaszku.

Zmierzch rządów Salomona

Pomimo regresu politycznego prestiż polityczny i religijny Jerozolimy wydaje się wówczas niepodważalny. Jednakże utrata niektórych obszarów królewskich, liczne problemy finansowe państwa, obciążony system podatkowy i zobligowanie ludności do wykonywania prac na rzecz monarchii stało się powodem tarć wewnętrznych i buntów. Administracja państwowa sprawowała zarząd nad obszarami czysto kananejskimi, co dodatkowo komplikowało sprawowanie rządów. Równowaga polityczna między Judeą i Izraelem została zachwiana na korzyść południa, co sprzyjało niezadowoleniu plemion izraelskich. Rozległa dyplomacja i liczne związki małżeńskie Salomona z księżniczkami spoza Izraela, w oczach hierarchii kapłańskiej z Jerozolimy, stanowiły zagrożenie dla monoteistycznego kultu Jahwe. Wszystkie te przyczyny znacznie skomplikowały ostatni okres rządów króla Salomona i jego sukcesja stanęła pod znakiem rozłamu i osłabienia Izraela w końcu X wieku p.n.Chr.

świątynia Salomona w Jerozolimie

świątynia Salomona była najważniejszym miejscem kultu jahwistycznego w Izraelu doby przed niewolą babilońską w VI wieku p.n.Chr. Według biblijnego świadectwa król Dawid sprowadził Arkę Przymierza do Jerozolimy i zbudował dla niej ołtarz na terenie, gdzie później stanęła świątynia Pana. Druga Księga Kronik (3,1) wskazuje na miejsce wybrane przez Dawida "na klepisku Ornana Jebusyty", sytuowane na północy wzgórza Ofel. Dzisiaj jest to miejsce usytuowania meczetu Omara. Bliższa identyfikacja wydaje się niemożliwa, skoro nie odnaleziono żadnych śladów świątynia Salomona, którą budowano 7 lat (por. 1 Krl 6,37-38). Z lektury Biblii wynika, że świątynia były czymś więcej niż kaplica królewska. Było to narodowe sanktuarium i centralne miejsce kultu jahwistycznego. Monarchia królewska była jego gwarantem i zarazem jedynym beneficjentem, gdyż władza legitymowała się właśnie kultem religijnym. Wszyscy następcy Salomona otrzymywali namaszczenie w dziedzińcu świątyni Pańskiej.
Początkowo świątynia stanowiła część kompleksu konstrukcji Salomona obejmujących także pałac królewski. Jej rozmiary nie były zbyt imponujące, ale blasku nadawały liczne dekoracje. Budowle zorientowano na osi wschód-zachód z wejściem od strony wschodniej. Na zewnątrz umieszczono dwie kolumny z brązu o wysokości 8 metrów i zwieńczonych kapitelem o szerokości 2,25 metra. Spełniały one funkcje czysto symboliczne, świadcząc prawdopodobnie o śladach dawnych sakralnych steli kananejskich zwanych masseboth. Na dziedzińcu przed Przybytkiem znajdował się ołtarz całopaleń wykonany z brązu, któremu towarzyszyły baseny do ablucji, a jeden z nich, wypełniony był bieżącą wodą, nazywany był "morzem".

Dariusz DŁUGOSZ

Dariusz Długosz. Urodził się 1962 w Szczecinie. Absolwent Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie i Ecole du Louvre w Paryżu. Specjalizuje się w archeologii i filologii biblijnej. Współpracuje z polskimi i zagranicznymi pismami poświęconymi Biblii, m. in. "The Qumran Chronicle", "The Biblical Archaeology Review", "Przegląd Orientalistyczny", "Ruch Biblijny i Liturgiczny".

Na ilustracji:

Makieta 
świątyni Salomona