Festiwal Interakcje 2000

Festiwal Interakcje powstał z inicjatywy Ryszarda Piegzy, założyciela „Wizya Video Art Action“ w Paryżu i Stanisława Piotra Gajdy z ramienia Stowarzyszenia Działań Artystycznych Galeria OFF w Piotrkowie Trybunalskim (1999). U źródeł powstania tego festiwalu był w 1998 roku pomysł przeniesienia „Centrum Świata“ z dworca w Perpignan (Francja), założonego Salwadora Dali, do Piotrkowa Trybunalskiego. W pierwszym roku swojej działalności „Centrum“ stanowił dworzec kolejowy, dziś jest to restauracja „Europa“ w Piotrkowie Trybunalskim. Fakt, że restauracja stała się dziełem sztuki zawdzięczać należy współczesnej akcji interaktywnej zacierającej granicę między sferą życia i sztuki. „Sztuka jest wtedy, kiedy życie jest bardziej interesujące niż sztuka“ - powiedział kiedyś Robert Filliou.
Przeniesienie „Centrum Świata“ do Piotrkowa Trybunalskiego nie było jedynie powtórzeniem surrealistycznego gestu, lecz wprowadzeniem istniejącej idei w ruch. Oto sedno Interakcji: współistnienie i spotkanie w kreacji, gdzie wyklucza się bierną obecność uczestnika sztuki współczesnej! W ten sposób wielu artystów zaakcentowało wymiar sztuki w życiu codziennym (Kurt Schwitters, Marcel Duchamp, Robert Filliou). Ryszard Piegza definiuje credo Festiwalu jako „sztukę, która jest źródłem energii, której wynikiem jest owo iskrzenie Interakcji“. Jeśli więc obserwator - uczestnik zdarzenia w kręgu sztuki - nie reprezentuje ewentualnego potencjału twórczego, to dochodzi do eksploatacji energii „nieujawnionej“, tzw. relax-time.
Jeden z inicjatorów Interakcji - Jean Dupuy - w latach siedemdziesiątych w Nowym Jorku wytyczył drogę działania.  Istotne jest oddziaływanie na świadomość kolektywną. Praźródła to ruch Dada (1916-1924) i tendencje Fluxus (1962-1978). Festiwal Interakcje 2000 został zainspirowany przez Michela Girouda, założyciela ruchu Mille Voix - Mille Voies, oraz Michela Colleta z Centrum AAA (Art-Action-Attitude) w Besançon (1994).
W maju w Piotrkowie Trybunalskim mialy miejsce różnego rodzaju imprezy: w restauracji „Europa“, w mieszkaniach czy w klubach nocnych. Wzbogacono je o akcje telepatyczne i wirtualne (internet). Charles Dreyfus nie krył swojego entuzjazmu, uważa bowiem, że potrzebna jest immanencja w życiu. W trakcie organizowania wszelkiego rodzaju spotkań pojawiają się różnego typu trudności techniczne, ale to nie jest ważne. Pozostają przede wszystkim: pytania o Boga i sens istnienia człowieka. W Piotrkowie Trybunalskim nie zabrakło artystów z całego świata (Filipiny, USA, Anglia, Francja, Kanada, Hiszpania). W programie znalazły się filmy B. Borkowskiego „Jerzy Grotowski i Performance Art“ oraz „Le Poême“. Festiwal Interakcje 2000 był doskonałą okazją, by przybliżyć się do „Centrum Świata“.

Wojtyła w Saint-Denis

Rok 2000 przyniósł we Francji premierę sztuki Karola Wojtyły z 1960 roku „Przed sklepem jubilera“ („La Boutique de l`Orfevre“) w tłumaczeniu Koukou Chanskiej. Autorka pomysłu Martine Loriau i reżyser przedstawienia Paul de Larminat uzyskali zgodę Jana Pawła II na wystawienie sztuki. Jej premiera odbyła się w dawnym atelier jubilerskim z 1876 roku, Christofle, w Saint-Denis.
Związki Karola Wojtyły z teatrem mają długą historię. O żywym stosunku do sztuki świadczy chociażby papieski List do Artystów, w którym czytamy: „Jestem związany z wami (artystami - dop. mój) poprzez liczne doświadczenia, które sięgają dawnego okresu mego życia, a które naznaczyły moje życie w sposób niezatarty“. Karol Wojtyła był aktorem i poetą za czasów licealnych, a także podczas swych polonistycznych studiów. Kiedy lata wojny przerwały te studia, młody Karol w ciągu dnia pracował jako robotnik, zaś wieczorami stawał na „scenie“ Teatru Rapsodycznego, założonego w 1941 roku przez Mieczysława Kotlarczyka. Gdy uzdolniony student oświadczył, że zamierza wstąpić do seminarium, usłyszał do swojego „profesora“ zdanie: „Oszalałeś, przecież jesteś najlepszym aktorem pośród nas! Twoje powołanie... to teatr!“ Studia filozoficzne i teologiczne nie przerwały jednak związków z teatrem.
Sztuka „Przed sklepem jubilera“ powstała, kiedy Wojtyła był już biskupem. Człowiek, nad którym ustawicznie pochyla się Jan Paweł II dysponuje współcześnie wieloma możliwościami stymulującymi rozwój wiedzy, prowadzącymi ku technicznemu postępowi, ale w centrum uwagi młodego Wojtyły pozostaje laboratorium serca i duszy. Właśnie w latach sześćdziesiątych, kiedy rodzina polska była zagrożona ideologią komunistyczną, autor „Przed sklepem jubilera“ zajął się fundamentalnym problemem, dotyczącym nie tylko jednostki, ale i społeczeństwa. Dziś, w dobie konsumpcjonizmu, podstawowe wartości, jakimi są małżeństwo i rodzina znowu są zagrożone. Dzieło Wojtyły nie straciło swojej aktualności, lecz nabiera wciąż nowego znaczenia.
Reżyser spektaklu, Paul de Larminat, zanim w 1975 roku związał się z teatrem studiował architekturę. Pracował w teatrach  Bordeaux, Montpellier, Awinionu i w paryskim Théatre de Châtelet. Autorka dramaturgii, Martine Loriau, jest z wykształcenia muzykiem i historykiem sztuki. Kieruje fundacją „Alliance Art et Lumière“. Choreografię opracowała Corinne Chachay, profesor tańca klasycznego, członek Szwajcarskiej Federacji Tańca. Stroje i dekoracje do spektaklu stworzyła Alix Pereire da Cunha, współpracująca z Opera du Rhin. Muzyka, grana „na żywo“ na ksylofonie, była dziełem Francesco Angello - absolwenta instrumentów perkusyjnych Konserwatorów w Marsylii i Boulogne.
Bohaterowie sztuki Karola Wojtyły to trzy pary. Dylematy miłości, egzystencji, powołania, wierności, wiary i nadziei ukazali: Florence Cabaret (Monique), Béatrice Demachy (Anna), Moana Ferré (Thérèse), Philippe Borobad (André), Karim Kadjar (Adam) i David Thénard (Christophe). Młoda i starsza publiczność, nierzadko z nieukrywanymi emocjami, odnalazła siebie w zwierciadle „sztuki“. Myślę, że podczas spektaklu nie raz zadała sobie pytanie: czym jest naprawdę miłość, która łączy w Jedno?

Dariusz DŁUGOSZ

Dariusz Długosz. Urodził się 1962 w Szczecinie. Absolwent Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie i Ecole du Louvre w Paryżu. Specjalizuje się w archeologii i filologii biblijnej. Współpracuje z polskimi i zagranicznymi pismami poświęconymi Biblii, m. in. "The Qumran Chronicle", "The Biblical Archaeology Review", "Przegląd Orientalistyczny", "Ruch Biblijny i Liturgiczny".