Ceremonie mormońskie (1)

Rozwój ceremonii

Ceremonie świątynne wśród mormonów rozpoczęły swój rozwój od momentu przybycia do Nauvoo [1] (1839), w stanie Illinois. Formy jakich nabrały istnieją aż po dziś dzień. Warto jest zauważyć, że jeszcze podczas pobytu w Kirtland [2] w stanie Ohio, rytułały mormońskie wyglądały inaczej [3]:

• Mycie dłoni przy użyciu wody i mydła,
• Mycie dłoni wodą perfumowaną Whisky
  (mającej symbolizować mądrość)
• Namaszczenie olejem i błogosławieństwo
• Błogosławieństwo
• Obmycie nóg i twarzy Wieczerz

Nie jest żadną tajemnicą, że Joseph Smith wstąpił 15 marca 1842 roku w szeregi masonerii, gdzie zaraz następnego dnia otrzymał 2. i 3. Stopień [4]. Najprawdopodobniej fakt ten przyczynił się do wprowadzenia pewnych praktyk masońskich do rytuałów mormońskich. Dnia 4 maja 1842 roku do mormońskich praktyk został wprowadzony nowy Endowmen [5]. Od tego czasu nowa ceremonia stała się podobniejsza do masońskich rytuałów. W szczególności, co do: obrazów, znaków, symboli i „języka migowego“. 
Również i dziś rytuały masońskie zakorzenione w mormonizmie podlegają przemianom. Początkowo cała ceremonia Endowmentu trwała ponad 7 godzin, od kilku lat zredukowano ją do ok. 2 godzin. Z poprzedniej wersji zostały „wycięte” passusy dotyczące np. roli kobiety [6], „znaków kar”, kapłan „innej religii”, który miał symbolizować Szatana itd. Usunięto również kilka elementów z masońskich rytów jak np: „Pięć punktów Wspólnoty” [7]. Nie należy też ukrywać, że wpływ na te zmiany miał również „nacisk z zewnątrz” na Kościół Mormoński.
Pomimo tego, że w początkowej fazie powstawania mormonizmu dość pokaźna liczba członków należała również do lóż masońskich, zdaniem mormonów dziś przynależność członków Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich do jakiejkolwiek loży jest zakazana. Zakaz ten wiąże się z ewentualną, Exkomuniką [8]. Ciekawym może pozostawać również fakt, że choć w „Księdze Mormona” można znaleźć „tajemne powiązania” z masonerią zarówno Smith jak i jego następcy stanowczo odżegnywali się od jakichkolwiek związków z tą organizacją. Dzisiejsi Prezydenci Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich zdecydowanie wolą tuszować wszelkie powiązania z masonerią. Zawsze, kiedy pojawiały się jakiekolwiek pytani dotyczące tej tematyki zarówno Joseph Smith, jak i jego następcy odpowiadali, że Endowment został zapożyczony z rytuału świątynnego, jaki możemy odnaleźć w Starym Testamencie. Niemniej jednak sens rytuałów, jakie zostały w Starym Testamencie zamieszczone ma całkiem inne znaczenie od tego, jaki przekazują nam mormoni. Legenda, na którą powołują się masoni nie została potwierdzona przez żadne kompetentne źródła [9].
Również w dzisiejszych czasach możemy w mormoniźmie dostrzec swoistego rodzaju synkretyzm [10]. Pytania, jakie pojawiają się wokół mormonizmu często powinny być skierowane do osoby Smitha: 

Dlaczego rytuały mormońskiego Endowmentu Josefa były zapożyczone od „tajemnych” organizacji? 

Należy pamiętać, że teksty Endowmentu po raz ostatni zostały zmienione w roku 1990. Wówczas to „wyrzucono” z nich „znaki kar”. Każdy zainteresowany tą tematyką znajdzie niewątpliwie wiele ciekawostek w tychże tekstach, jeśli porówna wersje z lat: 1931, 1984, 1990.

Artur Marek WÓJTOWICZ

[1] Nauvoo – miasto w stanie Illinois, w hrabstwie Hancock
[2] Kirtland – miasto w stanie Ohio, w hrabstwie Lake.
[3] Zob. Backman & Cook eds. Kirtland Elders' Quorum Record (1985), punkty 25 – 26.
[4]Internationales Freimauer Lexikon podaje nam tymczasem informację, że Young i Hyrum Smith byli twórcami Wielkiej Loży Masońskiej w Nauvoo, zaś Joseph już od 1842 r. był wolnomularzem. Loża z Nauvoo w październiku 1844 r. przekształciła się w "Winkeloge". Internationales... Podaje również, że obrzędy dotyczące np: kapłaństwa Melchizedeka, jakich dokonywano w Nauvoo, były oparte na pięciu punktach braterstwa. Wielka Loża z Utah powstała w 1866 r. z Wielkiej Loży Nevada. Formalnie do życia powołały ją w 1872 r.: Argenta z Kolorado, Wielka Loża Wasatch z Montany i Wielki Mistrz z Kansas.
[5] Słowo, Endowment w tłumaczeniu na język polski oznacza: dar naturalny, talent. W tym przypadku chodzi o ceremonię wprowadzenia, inicjacji. 
[6] Teoriom tym bardzo często zarzucano dyskryminację.
[7] Pięć punktów braterstwa, czasami nazywanych Pięcioma punktami styku, punkty współudziału. W pochodzącym z 1696 roku Edinburgh Register House Manuscripts można znaleźć rytualne wyjaśnienie pięciu Punktów Współudziału Mistrza Masońskiego w pracach bractwa: stopa do stopy, kolano do kolana, serce do serca, ręka do ręki i ucho do ucha. Wspomniane punkty są kwintesencją symboliki masońskiej w ceremoni dotyczącej wybierania Wielkiego Mistrza.
[8] Ekskomunika (łac.excommunicatio, wyłączenie ze wspólnoty) - klątwa, wyklęcie.
[9] Chodzi tutaj o legendę dotyczącą budowli świątyni masońskiej przez budowniczych z czasów Króla Salomona. 
[10] Synkretyzm ─ połączenie różnych, często rozbieżnych i sprzecznych poglądów; niekonsekwentny, nielogiczny eklektyzm, wyznawanie sprzecznych zasad lub wierzeń.

Artur Marek Wójtowicz Jest autorem wstepu do Biblii ekumenicznej wykonanej recznie przez 650 osób z Horgen ZH. W 2003 roku, w jezuickim wydawnictwie „WAM” w Krakowie wydał książkę „Bóg Mormonów”. W 2005 roku był wspólautorem „Leksykonu Papiezy” wydanego przez krakowski INETMEDIA. Obecnie w przygotowaniu sa jego publikacje: „Inkwizycja Niemiecka” (Wroclaw), „Podrecznik Grafologii” (Katowice).