Historia odkryć znad Morza Martwego

Paryska oficyna wydawnicza „Gallimard” opublikowala nową monografię „L’affaire Qumrân” [Sprawa Qumran], dotyczącą odkryć w Khirbet Qumrân nad Morzem Martwym. Jej autorzy są specjalistami w dziedzinie badań biblijnych i wykopalisk archeologicznych w Ziemi Świetej. Ks. Jean-Baptiste Humbert jest dyrektorem Departamentu Archeologii we Francuskiej Szkole Biblijnej i Archeologicznej w Jerozolimie. Ojcowie Dominikanie z klasztoru św. Stefana (siedziba École Biblique) powierzyli mu opublikowanie olbrzymiego materiału archeologicznego z wykopalisk w Qumran, pochodzącego z lat 1947-1958. Estelle Villeneuve jest specjalistką archeologii biblijnej w CNRS i uczestniczką licznych sesji wykopaliskowych w Syrii, Jordanii i Libanie. 
Praca, odwołująca się do szerokiego grona czytelników, rozpatruje problemy dotyczące kontekstu historycznego odkryć nad Morzem Martwym, w okresie wojny żydowsko-arabskiej i powstania państwa Izrael w maju 1948 roku. Autorzy przedstawiają bilans odkryć dokonanych w grotach w pobliżu Khirbet Qumrân, jak też ukazują sprawozdanie z wieloletnich studiów, dotyczących około 900 zidentyfikowanych tekstów i komentarzy do tekstów. Warto podkreślić, że wszystkie rękopisy zostały już opublikowane w oksfordzkiej serii „Discoveries of Judean Desert” [DJD], podobnie jak materiał archeologiczny z wykopalisk kierowanych przez o. Rolanda de Vaux z École Biblique. Wśród zwojów odkryto około 200 rękopisów Starego Testamentu, co miało wpływ na dynamiczny rozwój hebrajskich studiów biblijnych. Inne teksty, tzw. teksty esseńskie, znacznie wzbogaciły naszą wiedzę o środowisku biblijnego Izraela w epoce rodzącego się chrześcijaństwa.
Olbrzymią zaletą publikacji Humberta i Villeneuve jest jej wyważony ton, wnikliwość a jednocześnie ostrożność w interpretacji olbrzymiego i kompleksowego materiału archeologicznego, pochodzącego z Khirbet Qumrân i Ain Feshkha. Książka w obiektywny sposób, odwołując się do naukowych przesłanek, odpiera liczne sensacyjne hipotezy, dotyczące pochodzenia osiedla qumrańskiego i zwojów biblijnych. W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku nie brakowało rozmaitych sensacji, chociażby takich jak teza o spisku Watykanu, dążącego do wstrzymania publikacji zwojów z Qumran.
„L’affaire Qumrân” zawiera znakomity, archiwalny, częstokroć po raz pierwszy publikowany, materiał fotograficzny, pochodzący z epoki odkryć nad Morzem Martwym. Książkę dedykowano trójce wybitnych katolickich badaczy: Rolandowi de Vaux, Jean´owi Starcky´emu i naszemu rodakowi Józefowi Milikowi.

Dariusz DŁUGOSZ

Dariusz Długosz. Urodził się 1962 roku w Szczecinie. Absolwent Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie i Ecole du Louvre w Paryżu. Specjalizuje się w archeologii i filologii biblijnej. Współpracuje z polskimi i zagranicznymi pismami poświęconymi Biblii, m. in. „The Qumran Chronicle”, „The Biblical Archaeology Review”, „Przegląd Orientalistyczny”, „Ruch Biblijny i Liturgiczny”.