Bhansali w Châtelet

Dzieło Alberta Roussela, stworzone do libretta Louisa Laloy’a, powstało w 1923 roku. Urodzony w Tourcoing w 1869 roku i wywodzący się z rodziny burżuazyjnej młody Albert rozpoczyna swoje studia muzyczne w wieku 25 lat w Paryżu. W 1902 roku zostaje wykładowcą w Schola Cantorum i tu tworzy pierwsze dzieło orkiestrowe „Zmartwychwstanie” (1904). Jeszcze przed pierwszą wojną światową zasłynął baletem „Święto Pająka”. Po swojej podróży do indyjskiego Radżastanu w 1909 roku, gdzie zwiedzał ruiny twierdzy w Tchitor, we współpracy ze swoim przyjacielem orientalistą, rozpoczyna w 1913 pracę nad opartym na indyjskiej legendzie baletem „Padmâvatî”. Wybuch wojny i służba wojskowa młodego kompozytora sprawiają, żę premiera w Operze Paryskiej staje się możliwa dopiero dziesięć lat później. 
Akcja „Padmâvatî” rozgrywa się w XIII wieku, w oblężonym przez sułtana Mogołów, Alaudina, indyjskim forcie Tchitor. Sułtan, w zamian za pokój, żąda ręki pięknej Padmâvatî, żony księcia Ratan-Sena, władcy Tchitor. Odmowa kończy się śmiercią księcia. To z kolei skłania księżną Padmâvatî do złożenia ofiary samospalenia. 
Spektakl reżyserował Sanjay Leel Bhansali. Orkiestrą Filharmoniczną Radia France dyrygował Myung – Whun Chung. Choreografię przygotował Tanusree Shankara; dekorację – Omunga Kumara Bhanduli; kostiumy – Rajesh Pratap Singh. Pokazany na scenie Teatru Châtelet, skupia się na problematyce religijno-moralnej. Tragiczny dylemat Padmâvatî, jaką cenę zapłacić za wolność dla ludu i wierność swojemu mężowi, jest dominującym motywem muzycznego opracowania Lewrence’a Fostera, który łączy warsztatowe kwestie z filozoficzną refleksją nad losem Padmâvatî. Jest to w gruncie rzeczy dialog solistów, chóru, orkiestry i, obecnych na scenie, zwierząt: słonia, tygrysa i węża, wiecznych symboli Indii. 
Praca Fostera nad dziełem Roussela i współpraca z reżyserem kasowych filmów Bollywood, Sanjayem Leela Bhansali, zapoczątkowana została w 2006 roku. Ale muzyczne związki Fostera z kulturą indyjską sięgają czasów jego asystentury u Zubina Mehty. Sukces filmu Bhansali „Davdas” na Festiwalu w Cannes w 2003 sprawił, że na młode kino indyjskie otworzyła się bardzo szeroka widownia. W ślad za „Davdas” poszły nowe obrazy: „Black” (2005) i „Saawariya” (2007). 
Legenda Padmâvatî jest w Indiach bardzo znana i mimo iż wersja Roussela wprowadza pewne zmiany, reżyser Bhansali podjął się twórczego ryzyka na paryskiej scenie wystawienia swojej udanej wizji. Muzyka Roussela nie zawsze odpowiada rytmom tańca indyjskiego, ale znakomicie równoważyły to na scenie indyjskie tancerki, dokonując świetnej adapatacji do wersji baletowej. Partytury znakomicie brzmiały głosami solistów – Sylvie Brunet, Finnur Bjarson, Alain Fondary, Yann Beuron – i Chóru Châtelet pod dyrekcją Stephena Betteridga. 

Dariusz DŁUGOSZ

Dariusz Długosz. Urodził się 1962 roku w Szczecinie. Absolwent Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie i Ecole du Louvre w Paryżu. Specjalizuje się w archeologii i filologii biblijnej. Współpracuje z polskimi i zagranicznymi pismami poświęconymi Biblii, m. in. „The Qumran Chronicle”, „The Biblical Archaeology Review”, „Przegląd Orientalistyczny”, „Ruch Biblijny i Liturgiczny”.