|
Łaciński przekład
św. Hieronima, czyli Wulgata
Autorem łacińskiego tłumaczenia Pisma świętego
jest św. Hieronim (342-420). Jego przekład, zwany Wulgatą, zdominował
katolicką formę Biblii na Zachodzie od starożytności aż do połowy XX
wieku. Celem wielkiego przedsięwzięcia, jakiego się podjął, było przybliżenie
Pisma świętego chrześcijanom zachodniej części Cesarstwa Rzymskiego,
gdzie łacina była językiem urzędowym. Do przekładu, dokonanego z języków
oryginalnych, przyczynił się jego pobyt w Antiochii (Syria) w latach 375-380
i biegłe opanowanie greki hellenistycznej (koine) oraz języków hebrajskiego
i aramejskiego. Nie bez znaczenia było też zapoznanie się z egzegezą
Biblii w ujęciu Orygenesa.
Trzy etapy przekładu Biblii łacińskiej
Na początku św. Hieronim skupił się na
rewizji dotychczasowych tłumaczeń Pisma świętego oraz greckiego przekładu
zwanego Septuagintą. Stylistycznej korekcie poddał on teksty Ewangelii i
następnie teksty Psałterza w przekładzie łacińskim. Swoje dzieło
dedykował ówczesnemu papieżowi Damazemu (366-384).
W roku 386 kolejny etap jego podróży po
Bliskim Wschodzie objął obszar Palestyny. Wtedy to odwiedził miejsca święte
opisane w Biblii, co przyczyniło się do lepszego zrozumienia realiów
wydarzeń biblijnych. W Cezarei, gdzie zatrzymał się na dłużej, zapoznał
się z dziełem Orygenesa („Hexapoles”) oraz greckimi przekładami
Pisma świętego dokonanymi przez Żydów. Skoncentrował się na problemie
„wierności” przekładu Biblii wobec oryginału hebrajskiego
Starego Testamentu, stale porównując swoje tłumaczenie z rękopisami
greckimi. W swojej pracy egzegetycznej był wspierany przez ówczesną
hierarchię Kościoła.
Ostatecznie dokonał łacińskiego tłumaczenia
Biblii w latach 390-405 na podstawie hebrajskiego tekstu masoreckiego. Księgi
nie występujące w kanonie hebrajskim nazwał apokryfami.
Problem „prawdy hebrajskiej”
Grecki przekład Biblii przyjął się z wielkim powodzeniem
w Kościele Zachodu, ale łacińskie tłumaczenie Biblii przyczyniło się do
przyjęcia zasady „veritas hebraica” („prawdy
hebrajskiej”), jako nadrzędnej w interpretacji Pisma świętego. Język
hebrajski uznano za święty: 22 litery alfabetu odpowiadają, bowiem liczbie
ksiąg kanonu hebrajskiego. Obrony kanoniczności Septuaginty podjął się
biskup Hippony w Afryce, św. Augustyn (zm. 430), co utrwaliło
niekwestionowaną pozycję obu tłumaczeń na Zachodzie.
Dariusz DŁUGOSZ
Dariusz Długosz. Urodził
się 1962 w Szczecinie. Absolwent Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego
w Krakowie i Ecole du Louvre w Paryżu. Specjalizuje się w archeologii i
filologii biblijnej. Współpracuje z polskimi i zagranicznymi pismami poświęconymi
Biblii, m. in. „The Ęumran Chronicle”, „The Biblical
Archaeology Review”, „Przegląd Orientalistyczny”,
„Ruch Biblijny i Liturgiczny”.
|
